Review of Persona (2000) by Deray A — 21 May 2010

VaroluÅ?un umutsuz düÅ?ü bu film, sinema tarihinde yapilmis en iyi filmlerden biri.Bergmanâ??ın beÅ?inci dönemindeki üçlemesi, Persona (1966), Vargtimmen / Kurtlar Saati (1967) ve Skammen / Utançâ??tan (1968) oluÅ?uyor. Bu dönemde yönetmen, ünlü ve çarpıcı yakın planları ile izleyiciyi etkiliyor.1965 yılında psikolojik tedavi gören Bergman, Persona filmi hakkındaki fikirleri de buradaki deneyimlerinden yola çıkarak yazdı. Yine çok sık kullandıÄ?ı oyuncular arasında yer alan (aynı zamanda da son karısı) Liv Ullman ve Bibi Andersson arasındaki â??fiziksel benzerlikâ?? nedeniyle, bu iki oyuncuyu kaldıÄ?ı kliniÄ?e çaÄ?ırdı ve film hakkındaki fikirlerini burada anlattı. Yukarıda da belirttiÄ?im gibi Persona, Sessizlikâ??in bir uzantısı olarak görülebilir. Ã?ünkü Personaâ??da da imge ve ses birlikteliÄ?inden oluÅ?an bir kompozisyon vardır. Filmin ilk on dakikası, görüntü içindeki Å?iirselliÄ?i ortaya çıkarır. Ve tıpkı Sessizlikâ??teki gibi, Personaâ??da da iki kadın arasında yaÅ?anan mücadele konu edinmiÅ?tir. Utançâ??ta ise süregiden bir savaÅ?ta varoluÅ?çu bir tavır sergilenir. Utanç, kahramanların, savaÅ? sahnelerinin veya politik tavır olarak neyin karÅ?ısında olduÄ?u açıkça belirtilmeyen bir savaÅ? filmidir. Açıkçası savaÅ?ın ne savaÅ?ı olduÄ?u bile belirtilmez. Sene 1968â??dir ve Bergman, politik tavır sergilemektense varoluÅ?çu tavrını yansıttıÄ?ı için eleÅ?tirilir. Oysa ki film, karakterlerin savaÅ? karÅ?ısında ve birbirileriyle yaÅ?adıÄ?ı tezatlıkları, varoluÅ?çu söylemle çok baÅ?arılı bir Å?ekilde ifade etmektedir. Ã?zellikle Ullmanâ??ın canlandırdıÄ?ı karakterin, â??HerÅ?ey bir rüya gibi Jan, ama benim deÄ?il bir baÅ?kasının rüyası. Bizi rüyasında görenler neler hisseder, utanç mı?â?? sözleri, bir çekiç etkisi yaratır izleyicide.

Filmde gorulen cekimler icin "tarkovskyvari" demek de oldukca yanlis. aksine film her karesiyle bir bergman filmi oldugunu hissettiriyor. cekildigi donemde henuz tarkovsky'nin daha yolun basindaki bir sinemaci oldugu ve sven nykvist'le sadece son filmi olan the sacrifice'ta (1986) calistigini da unutmamak gerek. Bunun yerine, tarkovsky filmlerinde "bergmanvari" cekimler bulundugu soylenebilir belki. Bergman'in Liv Ullman ve Bibi Andersson'un bulundugu bir fotograf karesinden etkilenerek senaryosunu hastanedeyken yazdigi persona'yi analiz etmek, hatta uzerinde konusmak oldukca zor. Ä°cerik olarak; david lynch'in tum filmleri icin kullandigi baslica kaynak oldugunu, gorsel olarak da; woody allen'a gore sinema tarihinde yapilmis en "guzel" film oldugu soylenebilir.